Przejdź do treści

Polski · Lekcja 78

Zestaw ćwiczeniowy 1 (w stylu egzaminu)

Znasz już lektury, pojęcia i formy wypowiedzi. Teraz czas sprawdzić, jak to wszystko działa razem – w 150 minut, przy jednym biurku, z kartką i długopisem. Na egzaminie nikt nie zapyta Cię, która to lekcja: dostaniesz dwa teksty, dwadzieścia kilka zadań i dwa tematy wypracowania. Ten zestaw jest próbą generalną. Czy umiesz rozplanować czas tak, żeby starczyło go i na zadania, i na wypracowanie?

Na tej lekcji

  • Rozwiążesz pełny zestaw zadań w układzie arkusza egzaminu ósmoklasisty (45 pkt) w 150 minut.
  • Zinterpretujesz fragment noweli „Latarnik”, odwołując się do kontekstu historycznego, kulturowego i do wartości.
  • Wyszukasz informacje w tekście publicystycznym, rozpoznasz jego tezę, argumenty, ironię i środki retoryczne oraz podejmiesz polemikę.
  • Zastosujesz wiedzę o języku: słowotwórstwo, imiesłowowy równoważnik zdania, wypowiedzenie wielokrotnie złożone, homonimy, treść i zakres wyrazu, przytoczenia.
  • Napiszesz ogłoszenie i wypracowanie, a potem ocenisz je według zasad oceniania CKE.

Zanim zaczniesz – zasady zestawu i plan na 150 minut

Ten zestaw jest zbudowany tak jak arkusz egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego według informatora CKE obowiązującego od roku szkolnego 2024/2025 (egzamin w 2027 r. – 10 maja). Wszystkie teksty i zadania są nowe, przygotowane przez redakcję Bazy Wiedzy, a nie skopiowane z arkuszy CKE. Najwięcej skorzystasz, jeśli rozwiążesz go jak prawdziwy egzamin: za jednym razem, w 150 minut, bez telefonu, słownika i notatek.

Część Co zawiera Punkty
I dwa teksty (literacki i publicystyczny, razem z cytatem w zadaniu 8 mniej niż 1000 wyrazów) i 21 zadań: zamkniętych, krótkiej odpowiedzi i jedna forma użytkowa – ogłoszenie 25
II wypracowanie: jeden z dwóch tematów – rozprawka albo opowiadanie twórcze, co najmniej 200 wyrazów 20
Razem 45

Jak pracować. Przepisz odpowiedzi do zeszytu albo wydrukuj stronę. Przy zadaniach zamkniętych zapisz tylko literę (np. A1) albo P/F. W zadaniach otwartych pisz pełnymi zdaniami i odpowiadaj dokładnie na polecenie – egzaminator ocenia to, o co pyta zadanie, a nie wszystko, co wiesz o lekturze. Brudnopis nie jest oceniany. Lista lektur obowiązkowych jest na egzaminie wydrukowana w arkuszu, więc tytuły i nazwiska możesz tam sprawdzić.

Jak sprawdzić wynik. Klucz odpowiedzi i zasady oceniania każdego zadania znajdziesz na końcu lekcji, w części „Sprawdź się” (rozwijane pytania 1–5). Wypracowanie oceń według ośmiu kryteriów CKE (pytania 6–7) – najlepiej poproś o to nauczyciela albo kolegę, który zna kryteria z lekcji 59 i 62. Pytanie 8 pomoże Ci przeliczyć punkty i wybrać lekcje do powtórki.

Poniżej – propozycja podziału czasu. Jeśli czytasz wolniej, skróć brudnopis, a nie sprawdzanie pracy.

Przykład z życia

Za co jest punkt w zadaniu otwartym? Zadanie spoza zestawu: „Wyjaśnij, dlaczego Skawiński nie zapalił latarni”.

Odpowiedź A: Bo zasnął. – 0 pkt. To prawda, ale bez przyczyny: odpowiedź nie mówi, co się stało ze Skawińskim.

Odpowiedź B: Skawiński czytał „Pana Tadeusza”, który przypomniał mu ojczyznę. Wzruszony, myślami przeniósł się do kraju, zasnął o zmierzchu i zapomniał o obowiązku. – 1 pkt. Odpowiedź łączy fakt z przyczyną i jest zgodna z treścią noweli (lekcja 29).

Zasada na cały zestaw: odpowiedź otwarta ma wskazać (co?) i wyjaśnić (dlaczego? po co?). Jedno słowo rzadko wystarcza.

Zestaw ćwiczeniowy – propozycja podziału 150 minutOś czasu od 0 do 150 minut. Część I, 25 punktów, od 0 do 70 minuty: czytanie tekstów 20 minut, zadania 1–20 45 minut, ogłoszenie 5 minut. Część II, wypracowanie za 20 punktów, od 70 do 140 minuty: wybór tematu i plan 10 minut, pisanie 50 minut, sprawdzenie 10 minut. Ostatnie 10 minut to zapas na przegląd odpowiedzi. To propozycja, którą możesz dopasować do swojego tempa.150 minut na zestaw – propozycja podziału czasuCZĘŚĆ I · 25 pktCZĘŚĆ II · wypracowanie · 20 pkt20′45′10′50′10′10′030607090120140150minuty0–20 minCzytanie tekstów 1 i 2 z ołówkiem20–65 minZadania 1–20 – najpierw te, których jesteś pewien (pewna)65–70 minZadanie 21 – ogłoszenie: 5 elementów + 2 argumenty70–80 minWybór tematu, słowa-klucze, plan w brudnopisie80–130 minPisanie wypracowania – co najmniej 200 wyrazów130–140 minSprawdzenie: polecenie, fakty z lektur, ortografia140–150 minZapas: przegląd odpowiedzi i ich czytelności

Pojęcia kluczowe

  • arkusz egzaminacyjny – zeszyt z zadaniami egzaminu ósmoklasisty; z języka polskiego zawiera część I (zadania do tekstów, 25 pkt) i część II (wypracowanie, 20 pkt), razem 45 pkt, na 150 minut
  • zadanie zamknięte – zadanie z gotowymi odpowiedziami do wyboru: wielokrotnego wyboru, prawda–fałsz, na dobieranie albo typu „wybierz A albo B oraz 1 albo 2”
  • zadanie otwarte – zadanie, w którym samodzielnie formułujesz odpowiedź: krótką (wyjaśnij, uzasadnij, przekształć) albo rozszerzoną (forma użytkowa, wypracowanie)
  • zasady oceniania – opis, za co egzaminator przyznaje punkty w danym zadaniu; w zadaniach otwartych zawiera wymagane elementy odpowiedzi i przykłady odpowiedzi poprawnych
  • tekst publicystyczny – tekst nieliteracki, w którym autor wyraża opinię o sprawach bieżących i przekonuje do niej czytelnika, np. felieton, komentarz, artykuł
  • teza – zdanie wyrażające stanowisko autora, którego słuszności dowodzi w dalszej części wypowiedzi
  • argument a przykład – argument to twierdzenie uzasadniające tezę; przykład to konkretne zdarzenie, postać lub fakt, które argument potwierdzają
  • kryteria oceny wypracowania – osiem kryteriów CKE: realizacja tematu (2 pkt), elementy twórcze albo retoryczne (5), kompetencje literackie i kulturowe (2), kompozycja (2), styl (2), język (4), ortografia (2), interpunkcja (1)

Czytaj dalej

Dalsza część lekcji – kolejne sekcje, schematy, ćwiczenia i pytania „Sprawdź się” z odpowiedziami – jest dostępna w Pakiecie Mini lub Maxi Bazy Wiedzy. Pakiet otwiera wszystkie lekcje z biznesu i zarządzania, WOS i języka polskiego.

Zobacz pakietyMam konto – zaloguj się

Źródła i stan prawny

Stan prawny i dane: wrzesień 2026.

  • Henryk Sienkiewicz, „Latarnik” – Wolne Lektury (domena publiczna; tekst według: H. Sienkiewicz, „Pisma wybrane. Nowele”, t. 2, PIW, Warszawa 1976); fragmenty części I przytoczone dosłownie: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/latarnik/
  • Centralna Komisja Egzaminacyjna, Informator o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025 – budowa arkusza, typy zadań, zasady oceniania ogłoszenia (zadanie 11) i wypracowania, uwagi dodatkowe: https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_OSMOKLASISTY/Informatory/2025/standard/Informator_E8_polski_2025_P1.pdf
  • Centralna Komisja Egzaminacyjna – arkusze egzaminu ósmoklasisty z lat ubiegłych (do dalszych ćwiczeń): https://cke.gov.pl/egzamin-osmoklasisty/arkusze/
  • Komunikat dyrektora CKE z 20.08.2026 r. o harmonogramie egzaminów w 2027 r. (język polski – 10 maja 2027 r.): https://bip.cke.gov.pl/attachments/download/10422
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996) – podstawa programowa języka polskiego, klasy VII–VIII: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000996
  • Słownik języka polskiego PWN – hasła: pokój I, pokój II, samotność, ciśnienie: https://sjp.pwn.pl/
  • Blaise Pascal (1623–1662), „Myśli”, fragment o rozrywce – myśl, że nieszczęście ludzi bierze się z tego, że nie umieją spokojnie pozostać w swoim pokoju (w tekście 2 przytoczona w mowie zależnej): https://pl.wikipedia.org/wiki/Blaise_Pascal
  • Colón, Panama – Wikipedia (założenie w 1850 r. jako stacja Kolei Panamskiej, nazwa Aspinwall używana przez Amerykanów): https://en.wikipedia.org/wiki/Colón,_Panama

Wymagania podstawy programowej (Język polski, szkoła podstawowa, klasy 7–8): I.1.1, I.1.2, I.1.3, I.1.4, I.1.5, I.1.6, I.1.7, I.1.8, I.1.9, I.1.10, I.2.1, I.2.2, II.1.2, II.1.4, II.1.5, II.2.4, II.2.5, II.4.2, III.1.1, III.1.2, III.1.3, III.1.4, III.1.5, III.1.6, III.1.7, III.2.1.

Zauważyłeś(-aś) błąd lub nieaktualną informację? Napisz do nas – poprawimy.

Jak powstają nasze materiały? Lekcje przygotowujemy z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji. Każdą sprawdzamy w kilku etapach: fakty, liczby i cytaty porównujemy ze źródłami, a zgodność z podstawą programową i poprawność zadań weryfikujemy osobno. Przed publikacją lekcję zatwierdza redakcja Bazy Wiedzy. Odpowiedzialność redakcyjną za treść ponosi EduGate Sp. z o.o.

Bezpieczne płatności online:PaynowVisaMastercardBLIK · szybkie przelewy · karty Visa, Mastercard, Maestro · Apple Pay · Google PayPodmiotem świadczącym obsługę płatności online jest mElements S.A.Regulamin · Polityka prywatności