Polski · Lekcja 78
Zestaw ćwiczeniowy 1 (w stylu egzaminu)
Na tej lekcji
- Rozwiążesz pełny zestaw zadań w układzie arkusza egzaminu ósmoklasisty (45 pkt) w 150 minut.
- Zinterpretujesz fragment noweli „Latarnik”, odwołując się do kontekstu historycznego, kulturowego i do wartości.
- Wyszukasz informacje w tekście publicystycznym, rozpoznasz jego tezę, argumenty, ironię i środki retoryczne oraz podejmiesz polemikę.
- Zastosujesz wiedzę o języku: słowotwórstwo, imiesłowowy równoważnik zdania, wypowiedzenie wielokrotnie złożone, homonimy, treść i zakres wyrazu, przytoczenia.
- Napiszesz ogłoszenie i wypracowanie, a potem ocenisz je według zasad oceniania CKE.
Zanim zaczniesz – zasady zestawu i plan na 150 minut
Ten zestaw jest zbudowany tak jak arkusz egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego według informatora CKE obowiązującego od roku szkolnego 2024/2025 (egzamin w 2027 r. – 10 maja). Wszystkie teksty i zadania są nowe, przygotowane przez redakcję Bazy Wiedzy, a nie skopiowane z arkuszy CKE. Najwięcej skorzystasz, jeśli rozwiążesz go jak prawdziwy egzamin: za jednym razem, w 150 minut, bez telefonu, słownika i notatek.
| Część | Co zawiera | Punkty |
|---|---|---|
| I | dwa teksty (literacki i publicystyczny, razem z cytatem w zadaniu 8 mniej niż 1000 wyrazów) i 21 zadań: zamkniętych, krótkiej odpowiedzi i jedna forma użytkowa – ogłoszenie | 25 |
| II | wypracowanie: jeden z dwóch tematów – rozprawka albo opowiadanie twórcze, co najmniej 200 wyrazów | 20 |
| Razem | 45 |
Jak pracować. Przepisz odpowiedzi do zeszytu albo wydrukuj stronę. Przy zadaniach zamkniętych zapisz tylko literę (np. A1) albo P/F. W zadaniach otwartych pisz pełnymi zdaniami i odpowiadaj dokładnie na polecenie – egzaminator ocenia to, o co pyta zadanie, a nie wszystko, co wiesz o lekturze. Brudnopis nie jest oceniany. Lista lektur obowiązkowych jest na egzaminie wydrukowana w arkuszu, więc tytuły i nazwiska możesz tam sprawdzić.
Jak sprawdzić wynik. Klucz odpowiedzi i zasady oceniania każdego zadania znajdziesz na końcu lekcji, w części „Sprawdź się” (rozwijane pytania 1–5). Wypracowanie oceń według ośmiu kryteriów CKE (pytania 6–7) – najlepiej poproś o to nauczyciela albo kolegę, który zna kryteria z lekcji 59 i 62. Pytanie 8 pomoże Ci przeliczyć punkty i wybrać lekcje do powtórki.
Poniżej – propozycja podziału czasu. Jeśli czytasz wolniej, skróć brudnopis, a nie sprawdzanie pracy.
Przykład z życia
Za co jest punkt w zadaniu otwartym? Zadanie spoza zestawu: „Wyjaśnij, dlaczego Skawiński nie zapalił latarni”.
Odpowiedź A: Bo zasnął. – 0 pkt. To prawda, ale bez przyczyny: odpowiedź nie mówi, co się stało ze Skawińskim.
Odpowiedź B: Skawiński czytał „Pana Tadeusza”, który przypomniał mu ojczyznę. Wzruszony, myślami przeniósł się do kraju, zasnął o zmierzchu i zapomniał o obowiązku. – 1 pkt. Odpowiedź łączy fakt z przyczyną i jest zgodna z treścią noweli (lekcja 29).
Zasada na cały zestaw: odpowiedź otwarta ma wskazać (co?) i wyjaśnić (dlaczego? po co?). Jedno słowo rzadko wystarcza.
Pojęcia kluczowe
- arkusz egzaminacyjny – zeszyt z zadaniami egzaminu ósmoklasisty; z języka polskiego zawiera część I (zadania do tekstów, 25 pkt) i część II (wypracowanie, 20 pkt), razem 45 pkt, na 150 minut
- zadanie zamknięte – zadanie z gotowymi odpowiedziami do wyboru: wielokrotnego wyboru, prawda–fałsz, na dobieranie albo typu „wybierz A albo B oraz 1 albo 2”
- zadanie otwarte – zadanie, w którym samodzielnie formułujesz odpowiedź: krótką (wyjaśnij, uzasadnij, przekształć) albo rozszerzoną (forma użytkowa, wypracowanie)
- zasady oceniania – opis, za co egzaminator przyznaje punkty w danym zadaniu; w zadaniach otwartych zawiera wymagane elementy odpowiedzi i przykłady odpowiedzi poprawnych
- tekst publicystyczny – tekst nieliteracki, w którym autor wyraża opinię o sprawach bieżących i przekonuje do niej czytelnika, np. felieton, komentarz, artykuł
- teza – zdanie wyrażające stanowisko autora, którego słuszności dowodzi w dalszej części wypowiedzi
- argument a przykład – argument to twierdzenie uzasadniające tezę; przykład to konkretne zdarzenie, postać lub fakt, które argument potwierdzają
- kryteria oceny wypracowania – osiem kryteriów CKE: realizacja tematu (2 pkt), elementy twórcze albo retoryczne (5), kompetencje literackie i kulturowe (2), kompozycja (2), styl (2), język (4), ortografia (2), interpunkcja (1)
Czytaj dalej
Dalsza część lekcji – kolejne sekcje, schematy, ćwiczenia i pytania „Sprawdź się” z odpowiedziami – jest dostępna w Pakiecie Mini lub Maxi Bazy Wiedzy. Pakiet otwiera wszystkie lekcje z biznesu i zarządzania, WOS i języka polskiego.
Źródła i stan prawny
Stan prawny i dane: wrzesień 2026.
- Henryk Sienkiewicz, „Latarnik” – Wolne Lektury (domena publiczna; tekst według: H. Sienkiewicz, „Pisma wybrane. Nowele”, t. 2, PIW, Warszawa 1976); fragmenty części I przytoczone dosłownie: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/latarnik/
- Centralna Komisja Egzaminacyjna, Informator o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025 – budowa arkusza, typy zadań, zasady oceniania ogłoszenia (zadanie 11) i wypracowania, uwagi dodatkowe: https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_OSMOKLASISTY/Informatory/2025/standard/Informator_E8_polski_2025_P1.pdf
- Centralna Komisja Egzaminacyjna – arkusze egzaminu ósmoklasisty z lat ubiegłych (do dalszych ćwiczeń): https://cke.gov.pl/egzamin-osmoklasisty/arkusze/
- Komunikat dyrektora CKE z 20.08.2026 r. o harmonogramie egzaminów w 2027 r. (język polski – 10 maja 2027 r.): https://bip.cke.gov.pl/attachments/download/10422
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996) – podstawa programowa języka polskiego, klasy VII–VIII: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000996
- Słownik języka polskiego PWN – hasła: pokój I, pokój II, samotność, ciśnienie: https://sjp.pwn.pl/
- Blaise Pascal (1623–1662), „Myśli”, fragment o rozrywce – myśl, że nieszczęście ludzi bierze się z tego, że nie umieją spokojnie pozostać w swoim pokoju (w tekście 2 przytoczona w mowie zależnej): https://pl.wikipedia.org/wiki/Blaise_Pascal
- Colón, Panama – Wikipedia (założenie w 1850 r. jako stacja Kolei Panamskiej, nazwa Aspinwall używana przez Amerykanów): https://en.wikipedia.org/wiki/Colón,_Panama
Wymagania podstawy programowej (Język polski, szkoła podstawowa, klasy 7–8): I.1.1, I.1.2, I.1.3, I.1.4, I.1.5, I.1.6, I.1.7, I.1.8, I.1.9, I.1.10, I.2.1, I.2.2, II.1.2, II.1.4, II.1.5, II.2.4, II.2.5, II.4.2, III.1.1, III.1.2, III.1.3, III.1.4, III.1.5, III.1.6, III.1.7, III.2.1.
Zauważyłeś(-aś) błąd lub nieaktualną informację? Napisz do nas – poprawimy.
Jak powstają nasze materiały? Lekcje przygotowujemy z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji. Każdą sprawdzamy w kilku etapach: fakty, liczby i cytaty porównujemy ze źródłami, a zgodność z podstawą programową i poprawność zadań weryfikujemy osobno. Przed publikacją lekcję zatwierdza redakcja Bazy Wiedzy. Odpowiedzialność redakcyjną za treść ponosi EduGate Sp. z o.o.