Polski · Lekcja 68
Podanie, CV i list motywacyjny
Na tej lekcji
- Rozpoznasz cechy stylu urzędowego w podaniu, CV i liście motywacyjnym i zastosujesz je we własnych pismach.
- Napiszesz podanie z zachowaniem układu graficznego: miejscowość i data, nadawca, adresat, tytuł, treść z prośbą i uzasadnieniem, zwrot grzecznościowy, podpis, załączniki.
- Przygotujesz CV ucznia, dobierając dane, wykształcenie, doświadczenie, umiejętności i zainteresowania do miejsca, do którego się zgłaszasz.
- Ocenisz, jakie dane osobowe warto podać w CV, a jakich nie podawać.
- Zredagujesz list motywacyjny, w którym argumenty poprzesz konkretnymi przykładami i zastosujesz zasady grzeczności językowej.
Pisma użytkowe – po co tyle zasad?
Podanie, CV i list motywacyjny to pisma użytkowe, czyli teksty, które piszemy po to, żeby załatwić konkretną sprawę: uzyskać zgodę, zgłosić się do wolontariatu, przekonać kogoś, że warto nas przyjąć do zespołu. Nie oceniamy ich za oryginalność, tylko za to, czy skutecznie i uprzejmie prowadzą do celu.
Wszystkie trzy formy korzystają – w różnym stopniu – ze stylu urzędowego, który poznałeś(-aś) w lekcji 57. Przypomnij sobie jego cel: załatwienie sprawy w sytuacji oficjalnej, zwykle na piśmie. Z tego celu wynikają cechy, które teraz zastosujesz w praktyce:
- jednoznaczność – adresat ma zrozumieć prośbę za pierwszym razem, bez domyślania się;
- rzeczowość – fakty, daty, konkretne informacje zamiast emocji i ozdobników;
- schematyczność – stały układ graficzny, dzięki któremu czytelnik od razu wie, gdzie szukać daty, nadawcy i najważniejszej prośby;
- utarte zwroty – np. zwracam się z prośbą o, w związku z, uprzejmie proszę, z poważaniem.
Styl urzędowy chętnie używa form bezosobowych („należy”, „zabrania się”), ale w podaniu, CV i liście motywacyjnym piszesz w swoim imieniu, więc używasz 1. osoby liczby pojedynczej: proszę, uczęszczam, chciałbym, chciałabym. Nie ma w tym sprzeczności: przepis dotyczy każdego, a podanie składa konkretna osoba.
Drugim filarem tej lekcji jest grzeczność językowa, czyli dobór słów i form okazujących szacunek odbiorcy (szerzej – w lekcji 58, gdzie znajdziesz też wzór maila do nauczyciela). W pismach użytkowych grzeczność jest częścią skuteczności: dyrektor szkoły czy koordynatorka wolontariatu chętniej rozpatrzą sprawę przedstawioną uprzejmie i starannie. Pamiętaj o trzech zasadach:
- Do adresata zwracasz się w formie oficjalnej: Pani Dyrektor, Szanowna Pani, Szanowni Państwo – nigdy Hej ani Witam.
- Formy adresatywne (Pan, Pani, Państwo) w zwrocie do odbiorcy pisma zapisujesz wielką literą – to zwyczaj grzecznościowy.
- Prośbę łagodzisz: uprzejmie proszę, zwracam się z prośbą brzmią lepiej niż żądam czy proszę natychmiast.
Uwaga na nazwy. W urzędach i szkołach zamiast słowa „podanie” coraz częściej używa się słowa wniosek i gotowych formularzy. Jeśli instytucja ma swój formularz, wypełniasz go. Tam, gdzie formularza nie ma, piszesz podanie według zasad z tej lekcji. W wielu sprawach dotyczących niepełnoletniego ucznia (np. zmiana klasy, zwolnienie z zajęć) pismo składa rodzic lub opiekun prawny – zawsze warto zapytać w sekretariacie, kto powinien je podpisać.
Pojęcia kluczowe
- pismo użytkowe – tekst służący do załatwienia konkretnej sprawy w życiu codziennym lub w kontakcie z instytucją, np. podanie, CV, list motywacyjny, ogłoszenie
- styl urzędowy – styl wypowiedzi służący załatwianiu spraw i ustalaniu praw oraz obowiązków; cechuje go jednoznaczność, rzeczowość, schematyczność i utarte zwroty
- podanie – pismo do instytucji lub osoby pełniącej funkcję, w którym nadawca prosi o załatwienie sprawy i uzasadnia prośbę
- uzasadnienie – część podania zawierająca rzeczowe powody, dla których prośba powinna zostać spełniona
- zwrot grzecznościowy – utarta formuła okazująca szacunek adresatowi, np. „Z poważaniem”, „Z wyrazami szacunku”
- CV (curriculum vitae) – zwięzłe zestawienie w rubrykach informacji o wykształceniu, doświadczeniu, umiejętnościach i zainteresowaniach kandydata
- odwrotna kolejność chronologiczna – układ wpisów od najnowszego do najstarszego
- list motywacyjny – pismo oficjalne dołączane zwykle do CV, w którym kandydat wyjaśnia, dlaczego ubiega się o dane miejsce i dlaczego jest odpowiednią osobą
- dane osobowe – informacje pozwalające ustalić tożsamość osoby, np. imię i nazwisko, numer PESEL, adres
- grzeczność językowa – stosowanie w wypowiedziach słów i form okazujących szacunek i życzliwość odbiorcy, dostosowanych do sytuacji
Czytaj dalej
Dalsza część lekcji – kolejne sekcje, schematy, ćwiczenia i pytania „Sprawdź się” z odpowiedziami – jest dostępna w Pakiecie Mini lub Maxi Bazy Wiedzy. Pakiet otwiera wszystkie lekcje z biznesu i zarządzania, WOS i języka polskiego.
Źródła i stan prawny
Stan prawny i dane: wrzesień 2026.
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996) – podstawa programowa języka polskiego, klasy VII–VIII: II.2.6, II.3.1, III.2.1 (podanie, CV, list motywacyjny): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000996
- Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 22¹ i 22¹a (dane osobowe kandydata do pracy), tekst w Internetowym Systemie Aktów Prawnych: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19740240141
- Urząd Ochrony Danych Osobowych, „Ochrona danych osobowych w miejscu pracy. Poradnik dla pracodawców”, 2018 (dane ponad katalog z Kodeksu pracy, zgoda na przyszłe rekrutacje): https://uodo.gov.pl/pl/file/4933
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (RODO): https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32016R0679
- Narodowy Instytut Wolności, „Wolontariat dzieci i młodzieży. Vademecum prawne”, 2026 (zgoda przedstawiciela ustawowego – art. 12, 15, 17 Kodeksu cywilnego): https://niw.gov.pl/wp-content/uploads/2026/05/Wolontariat-dzieci-i-mlodziez-Vademecum-prawne.pdf
- Słownik języka polskiego PWN – hasła: CV, podanie, uzasadnienie: https://sjp.pwn.pl/
- Europass – CV i dokumenty Europass: https://europass.europa.eu/pl
- Centralna Komisja Egzaminacyjna, Informator o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025: https://cke.gov.pl/egzamin-osmoklasisty/informatory/
Wymagania podstawy programowej (Język polski, szkoła podstawowa, klasy 7–8): III.2.1, II.2.6, II.3.1.
Zauważyłeś(-aś) błąd lub nieaktualną informację? Napisz do nas – poprawimy.
Jak powstają nasze materiały? Lekcje przygotowujemy z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji. Każdą sprawdzamy w kilku etapach: fakty, liczby i cytaty porównujemy ze źródłami, a zgodność z podstawą programową i poprawność zadań weryfikujemy osobno. Przed publikacją lekcję zatwierdza redakcja Bazy Wiedzy. Odpowiedzialność redakcyjną za treść ponosi EduGate Sp. z o.o.