BiZ · Lekcja 3
Kompetencje przedsiębiorcze i mój plan ich rozwoju
Na tej lekcji
- wyjaśnisz, czym jest kompetencja, i rozróżnisz jej składowe: wiedzę, umiejętności i postawy,
- opiszesz zależności między wiedzą, umiejętnościami i postawami na przykładach kompetencji przedsiębiorczych,
- scharakteryzujesz kompetencje przedsiębiorcze według europejskiej ramy EntreComp,
- przeanalizujesz własne kompetencje przedsiębiorcze, korzystając z dowodów i informacji zwrotnej,
- przygotujesz plan rozwoju wybranych kompetencji przedsiębiorczych z celami, działaniami, terminami i sposobem sprawdzenia postępów.
Czym jest kompetencja?
W języku codziennym „kompetentny” znaczy „znający się na rzeczy”. W edukacji i na rynku pracy pojęcie kompetencji ma bardziej precyzyjne znaczenie. Zalecenie Rady Unii Europejskiej z 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie definiuje kompetencje jako połączenie wiedzy, umiejętności i postaw.
| Składowa | Co to jest? | Pytanie | Przykład (kompetencja: planowanie) |
|---|---|---|---|
| wiedza | fakty, pojęcia, teorie, zasady, które znasz i rozumiesz | Co wiem? | wiem, czym jest harmonogram i cel SMART |
| umiejętności | zdolność wykorzystania wiedzy w działaniu, wykonania zadania | Co potrafię zrobić? | potrafię rozpisać projekt na zadania i terminy |
| postawy | nastawienie i gotowość do działania w określony sposób, wynikające z przekonań i wartości | Jak do tego podchodzę? Czy chcę? | chce mi się planować, a gdy plan się sypie – poprawiam go zamiast się poddawać |
Zalecenie wymienia osiem kompetencji kluczowych, potrzebnych każdemu do rozwoju osobistego, zatrudnienia i aktywności obywatelskiej: w zakresie rozumienia i tworzenia informacji, wielojęzyczności, matematyczne oraz w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii, cyfrowe, osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się, obywatelskie, w zakresie przedsiębiorczości oraz w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej.
Kompetencje przedsiębiorcze Zalecenie opisuje jako zdolność do wykorzystywania szans i pomysłów oraz przekształcania ich w wartości dla innych. Opierają się one na kreatywności, krytycznym myśleniu i rozwiązywaniu problemów, inicjatywie i wytrwałości oraz umiejętności współpracy przy planowaniu i realizacji projektów, które mają wartość kulturalną, społeczną lub finansową.
Odróżnij kompetencje od kwalifikacji. Kwalifikacja to formalne potwierdzenie (dyplom, certyfikat, świadectwo), że osiągnąłeś(-aś) określone efekty uczenia się. Kompetencje możesz mieć, zanim ktoś je formalnie potwierdzi – i odwrotnie: dyplom nie gwarantuje, że ktoś naprawdę potrafi coś zrobić.
Pojęcia kluczowe
- kompetencja – połączenie wiedzy, umiejętności i postaw, które pozwala skutecznie działać w określonych sytuacjach (Zalecenie Rady UE z 22 maja 2018 r.)
- wiedza – fakty, pojęcia, teorie i zasady, które znasz i rozumiesz
- umiejętność – zdolność wykorzystania wiedzy do wykonania zadania lub rozwiązania problemu
- postawa – nastawienie i gotowość do działania w określony sposób, wynikające z przekonań i wartości
- kompetencje przedsiębiorcze – zdolność do wykorzystywania szans i pomysłów oraz przekształcania ich w wartości dla innych; opierają się na kreatywności, krytycznym myśleniu, inicjatywie, wytrwałości i współpracy
- kwalifikacja – formalne potwierdzenie (dyplom, certyfikat, świadectwo), że osiągnięto określone efekty uczenia się
- EntreComp – europejska rama kompetencji przedsiębiorczych z 2016 r.: 15 kompetencji w trzech obszarach (pomysły i szanse, zasoby, do działania) i osiem poziomów biegłości
- poczucie własnej skuteczności – przekonanie, że potrafisz poradzić sobie z zadaniem i wpływać na wynik swoich działań
- plan rozwoju kompetencji – dokument określający, jakie kompetencje chcesz rozwinąć, w jakim celu, jakimi działaniami, w jakim terminie i jak sprawdzisz postępy
- Polska Rama Kwalifikacji – opis ośmiu poziomów kwalifikacji w Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji, pozwalający porównywać kwalifikacje zdobywane w różny sposób
Czytaj dalej
Dalsza część lekcji – kolejne sekcje, schematy, ćwiczenia i pytania „Sprawdź się” z odpowiedziami – jest dostępna bezpłatnie po założeniu konta w Bazie Wiedzy.
Źródła i stan prawny
Stan prawny i dane: wrzesień 2026.
- Zalecenie Rady z 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie (2018/C 189/01), Dz. Urz. UE C 189 z 4.06.2018, s. 1–13 (eur-lex.europa.eu).
- Bacigalupo M., Kampylis P., Punie Y., Van den Brande G., EntreComp: The Entrepreneurship Competence Framework, Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej, Luksemburg 2016.
- Kolb D.A., Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development, Prentice Hall 1984.
- Lally P., van Jaarsveld C.H.M., Potts H.W.W., Wardle J., How are habits formed: Modelling habit formation in the real world, „European Journal of Social Psychology” 40(6), 2010, s. 998–1009.
- Maltz M., Psycho-Cybernetics, 1960.
- Goleman D., Inteligencja emocjonalna, wyd. pol. Media Rodzina (wyd. oryg. 1995).
- Ustawa z 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1606.
- Zintegrowany Rejestr Kwalifikacji, kwalifikacje.gov.pl (dostęp: wrzesień 2026).
Wymagania podstawy programowej (Biznes i zarządzanie, zakres podstawowy (liceum, technikum, branżowa szkoła I stopnia)): I.3.
Zauważyłeś(-aś) błąd lub nieaktualną informację? Napisz do nas – poprawimy.
Jak powstają nasze materiały? Lekcje przygotowujemy z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji. Każdą sprawdzamy w kilku etapach: fakty, liczby i cytaty porównujemy ze źródłami, a zgodność z podstawą programową i poprawność zadań weryfikujemy osobno. Przed publikacją lekcję zatwierdza redakcja Bazy Wiedzy. Odpowiedzialność redakcyjną za treść ponosi EduGate Sp. z o.o.