Polski · Lekcja 67
Ogłoszenie i zaproszenie – krótkie formy na egzamin
Na tej lekcji
- Rozpoznasz różnice między ogłoszeniem a zaproszeniem i dobierzesz formę do sytuacji oraz polecenia.
- Uwzględnisz pięć elementów obowiązkowych każdej z form i sformułujesz dwa konkretne argumenty zachęcające.
- Zastosujesz zasady grzeczności językowej: formuły grzecznościowe, formy Pan, Pani, Państwo i wielką literę w zwrotach do adresata.
- Zapiszesz poprawnie daty, godziny, skróty i nazwy własne oraz postawisz przecinki w typowych miejscach.
- Ocenisz krótki tekst według zasad oceniania z informatora CKE i poprawisz w nim błędy.
Krótka forma, pełna informacja – ogłoszenie a zaproszenie
Ogłoszenie i zaproszenie to formy użytkowe, czyli teksty, które piszemy po to, żeby coś załatwić: przekazać informację, zebrać ludzi w jednym miejscu i czasie, zachęcić do udziału. Znasz je z klas 4–6. W klasach 7–8 wracają z ważnego powodu: w części I arkusza egzaminu ósmoklasisty, wśród zadań krótkiej odpowiedzi, CKE przewiduje zadania sprawdzające umiejętność tworzenia właśnie tych dwóch form.
Ogłoszenie to krótki tekst skierowany do szerokiego, nieokreślonego kręgu odbiorców i umieszczany w miejscu publicznym: na tablicy, na drzwiach, na stronie internetowej szkoły, w gazetce. Informuje o wydarzeniu, zmianie, zbiórce, naborze. Zaproszenie kierujemy do konkretnego adresata – osoby albo grupy – z prośbą, by wziął udział w wydarzeniu. Jest bardziej osobiste i uprzejme.
| Cecha | Ogłoszenie | Zaproszenie |
|---|---|---|
| Adresat | szeroki krąg odbiorców: uczniowie naszej szkoły, mieszkańcy osiedla | konkretna osoba lub grupa: Pani Dyrektor, uczniowie klasy 7b, Rodzice |
| Cel | poinformować, często też zachęcić | poprosić o przybycie |
| Gdzie się pojawia | tablica, strona internetowa, gazetka, słup ogłoszeniowy | karta, list, mail, wiadomość przekazana adresatowi |
| Typowe zwroty | informuje, uwaga, zapraszamy wszystkich chętnych | serdecznie zapraszamy, mamy przyjemność zaprosić, liczymy na Twoją obecność |
| Ton | rzeczowy, zwięzły | uprzejmy, życzliwy, osobisty |
Granica bywa płynna: ogłoszenie może kończyć się słowami Serdecznie zapraszamy!, a zaproszenie też przekazuje informacje. Rozstrzyga polecenie. Jeśli zadanie brzmi „napisz zaproszenie”, piszesz zaproszenie; jeśli „zredaguj ogłoszenie na szkolną stronę internetową” – ogłoszenie. Gdy napiszesz inną formę albo zaprosisz na inne wydarzenie niż to z polecenia, ryzykujesz, że egzaminator uzna treść za niezgodną z poleceniem.
Obie formy łączy jedno: muszą działać bez dopowiedzeń. Autor nie stanie obok tablicy, żeby wyjaśniać, o który piątek chodziło. Po przeczytaniu odbiorca powinien wiedzieć, co się wydarzy, gdzie i kiedy, kto to organizuje i dlaczego warto przyjść.
Pojęcia kluczowe
- forma użytkowa – krótka wypowiedź służąca załatwieniu konkretnej sprawy w życiu codziennym, np. ogłoszenie, zaproszenie, podziękowanie, życzenia
- ogłoszenie – krótki tekst skierowany do szerokiego kręgu odbiorców, umieszczany w miejscu publicznym, informujący o wydarzeniu, zmianie lub sprawie i często zachęcający do udziału
- zaproszenie – tekst skierowany do konkretnej osoby lub grupy z uprzejmą prośbą o udział w wydarzeniu; zawiera informację, kto zaprasza, kogo, na co, kiedy i gdzie
- nadawca – osoba lub grupa, która tworzy wypowiedź i przekazuje ją odbiorcy; w ogłoszeniu i zaproszeniu – organizator wydarzenia
- adresat – osoba lub grupa, do której kierujemy wypowiedź
- argument – uzasadnienie, które ma przekonać odbiorcę; w zaproszeniu i ogłoszeniu – konkretny powód, dla którego warto przyjść
- grzeczność językowa – zasady okazywania szacunku rozmówcy lub odbiorcy za pomocą słów, dostosowane do sytuacji i relacji z nim
- formuła grzecznościowa – utarty zwrot wyrażający uprzejmość, np. serdecznie zapraszamy, uprzejmie informujemy, do zobaczenia
- skrót – skrócony zapis wyrazu; kropkę stawiamy, gdy odcięto końcową część wyrazu (godz., ul.), a nie stawiamy, gdy skrót zawiera ostatnią literę wyrazu (nr, dr)
Czytaj dalej
Dalsza część lekcji – kolejne sekcje, schematy, ćwiczenia i pytania „Sprawdź się” z odpowiedziami – jest dostępna w Pakiecie Mini lub Maxi Bazy Wiedzy. Pakiet otwiera wszystkie lekcje z biznesu i zarządzania, WOS i języka polskiego.
Źródła i stan prawny
Stan prawny i dane: wrzesień 2026.
- Centralna Komisja Egzaminacyjna, Informator o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025 – typy zadań części I (formy użytkowe: ogłoszenie i zaproszenie), przykładowe zadania z zaproszeniem i ogłoszeniem na szkolną stronę internetową i zasady ich oceniania: https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_OSMOKLASISTY/Informatory/2025/standard/Informator_E8_polski_2025_P1.pdf
- Centralna Komisja Egzaminacyjna – arkusze egzaminu ósmoklasisty z lat ubiegłych: https://cke.gov.pl/egzamin-osmoklasisty/arkusze/
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996) – podstawa programowa języka polskiego: klasy VII–VIII II.3.1; klasy IV–VI III.2.1 (ogłoszenie, zaproszenie): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000996
- Rada Języka Polskiego przy Prezydium PAN, „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej” (tekst jednolity obowiązujący od 1.01.2026 r.), m.in. zasady dotyczące skrótów, wielkiej litery (także ze względów grzecznościowych, nazwy obiektów i wyraz „ulica”), kropki w datach i po skrótach oraz myślnika (półpauzy) zamiast „od – do”: https://rjp.pan.pl/app/uploads/2026/03/Zalacznik-do-komunikatu-11-25-wersja-ostateczna-jednolita.pdf
- Informacja dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej z 20 sierpnia 2025 r. dotycząca oceniania poprawności ortograficznej w pracach egzaminacyjnych (lata 2026–2030): https://bip.cke.gov.pl/attachments/download/10293
- Słownik języka polskiego PWN – hasła: ogłoszenie, zaproszenie, anons, afisz; Poradnia językowa PWN: A. Wolański, „Cyfrowy zapis godziny”, https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/cyfrowy-zapis-godziny;7392.html
- Deutsches Historisches Museum – Ernst Litfaß i pierwsze słupy ogłoszeniowe (1 lipca 1855 r.): https://www.dhm.de/archiv/ausstellungen/strategien-der-werbekunst/exponate/freiheit.htm
Wymagania podstawy programowej (Język polski, szkoła podstawowa, klasy 7–8): II.3.1, III.2.1 (kl. IV–VI).
Zauważyłeś(-aś) błąd lub nieaktualną informację? Napisz do nas – poprawimy.
Jak powstają nasze materiały? Lekcje przygotowujemy z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji. Każdą sprawdzamy w kilku etapach: fakty, liczby i cytaty porównujemy ze źródłami, a zgodność z podstawą programową i poprawność zadań weryfikujemy osobno. Przed publikacją lekcję zatwierdza redakcja Bazy Wiedzy. Odpowiedzialność redakcyjną za treść ponosi EduGate Sp. z o.o.