Przejdź do treści

BiZ · Lekcja 3

Kompetencje przedsiębiorcze i mój plan ich rozwoju

W ogłoszeniach o pracę, na praktyki czy do wolontariatu często pojawiają się wymagania typu „samodzielność”, „inicjatywa”, „umiejętność planowania”. Skąd wiadomo, czy je masz – i co zrobić, jeśli jeszcze nie? Kompetencji nie dostaje się raz na zawsze, jak świadectwa. Buduje się je z wiedzy, umiejętności i postaw, które wzajemnie się wzmacniają. Na tej lekcji poznasz składowe kompetencji przedsiębiorczych, zbadasz własne i przygotujesz realny plan ich rozwoju.

Na tej lekcji

  • wyjaśnisz, czym jest kompetencja, i rozróżnisz jej składowe: wiedzę, umiejętności i postawy,
  • opiszesz zależności między wiedzą, umiejętnościami i postawami na przykładach kompetencji przedsiębiorczych,
  • scharakteryzujesz kompetencje przedsiębiorcze według europejskiej ramy EntreComp,
  • przeanalizujesz własne kompetencje przedsiębiorcze, korzystając z dowodów i informacji zwrotnej,
  • przygotujesz plan rozwoju wybranych kompetencji przedsiębiorczych z celami, działaniami, terminami i sposobem sprawdzenia postępów.

Czym jest kompetencja?

W języku codziennym „kompetentny” znaczy „znający się na rzeczy”. W edukacji i na rynku pracy pojęcie kompetencji ma bardziej precyzyjne znaczenie. Zalecenie Rady Unii Europejskiej z 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie definiuje kompetencje jako połączenie wiedzy, umiejętności i postaw.

Składowa Co to jest? Pytanie Przykład (kompetencja: planowanie)
wiedza fakty, pojęcia, teorie, zasady, które znasz i rozumiesz Co wiem? wiem, czym jest harmonogram i cel SMART
umiejętności zdolność wykorzystania wiedzy w działaniu, wykonania zadania Co potrafię zrobić? potrafię rozpisać projekt na zadania i terminy
postawy nastawienie i gotowość do działania w określony sposób, wynikające z przekonań i wartości Jak do tego podchodzę? Czy chcę? chce mi się planować, a gdy plan się sypie – poprawiam go zamiast się poddawać

Zalecenie wymienia osiem kompetencji kluczowych, potrzebnych każdemu do rozwoju osobistego, zatrudnienia i aktywności obywatelskiej: w zakresie rozumienia i tworzenia informacji, wielojęzyczności, matematyczne oraz w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii, cyfrowe, osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się, obywatelskie, w zakresie przedsiębiorczości oraz w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej.

Kompetencje przedsiębiorcze Zalecenie opisuje jako zdolność do wykorzystywania szans i pomysłów oraz przekształcania ich w wartości dla innych. Opierają się one na kreatywności, krytycznym myśleniu i rozwiązywaniu problemów, inicjatywie i wytrwałości oraz umiejętności współpracy przy planowaniu i realizacji projektów, które mają wartość kulturalną, społeczną lub finansową.

Odróżnij kompetencje od kwalifikacji. Kwalifikacja to formalne potwierdzenie (dyplom, certyfikat, świadectwo), że osiągnąłeś(-aś) określone efekty uczenia się. Kompetencje możesz mieć, zanim ktoś je formalnie potwierdzi – i odwrotnie: dyplom nie gwarantuje, że ktoś naprawdę potrafi coś zrobić.

Pojęcia kluczowe

  • kompetencja – połączenie wiedzy, umiejętności i postaw, które pozwala skutecznie działać w określonych sytuacjach (Zalecenie Rady UE z 22 maja 2018 r.)
  • wiedza – fakty, pojęcia, teorie i zasady, które znasz i rozumiesz
  • umiejętność – zdolność wykorzystania wiedzy do wykonania zadania lub rozwiązania problemu
  • postawa – nastawienie i gotowość do działania w określony sposób, wynikające z przekonań i wartości
  • kompetencje przedsiębiorcze – zdolność do wykorzystywania szans i pomysłów oraz przekształcania ich w wartości dla innych; opierają się na kreatywności, krytycznym myśleniu, inicjatywie, wytrwałości i współpracy
  • kwalifikacja – formalne potwierdzenie (dyplom, certyfikat, świadectwo), że osiągnięto określone efekty uczenia się
  • EntreComp – europejska rama kompetencji przedsiębiorczych z 2016 r.: 15 kompetencji w trzech obszarach (pomysły i szanse, zasoby, do działania) i osiem poziomów biegłości
  • poczucie własnej skuteczności – przekonanie, że potrafisz poradzić sobie z zadaniem i wpływać na wynik swoich działań
  • plan rozwoju kompetencji – dokument określający, jakie kompetencje chcesz rozwinąć, w jakim celu, jakimi działaniami, w jakim terminie i jak sprawdzisz postępy
  • Polska Rama Kwalifikacji – opis ośmiu poziomów kwalifikacji w Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji, pozwalający porównywać kwalifikacje zdobywane w różny sposób

Czytaj dalej

Dalsza część lekcji – kolejne sekcje, schematy, ćwiczenia i pytania „Sprawdź się” z odpowiedziami – jest dostępna bezpłatnie po założeniu konta w Bazie Wiedzy.

Załóż bezpłatne kontoMam konto – zaloguj się

Źródła i stan prawny

Stan prawny i dane: wrzesień 2026.

  • Zalecenie Rady z 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie (2018/C 189/01), Dz. Urz. UE C 189 z 4.06.2018, s. 1–13 (eur-lex.europa.eu).
  • Bacigalupo M., Kampylis P., Punie Y., Van den Brande G., EntreComp: The Entrepreneurship Competence Framework, Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej, Luksemburg 2016.
  • Kolb D.A., Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development, Prentice Hall 1984.
  • Lally P., van Jaarsveld C.H.M., Potts H.W.W., Wardle J., How are habits formed: Modelling habit formation in the real world, „European Journal of Social Psychology” 40(6), 2010, s. 998–1009.
  • Maltz M., Psycho-Cybernetics, 1960.
  • Goleman D., Inteligencja emocjonalna, wyd. pol. Media Rodzina (wyd. oryg. 1995).
  • Ustawa z 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1606.
  • Zintegrowany Rejestr Kwalifikacji, kwalifikacje.gov.pl (dostęp: wrzesień 2026).

Wymagania podstawy programowej (Biznes i zarządzanie, zakres podstawowy (liceum, technikum, branżowa szkoła I stopnia)): I.3.

Zauważyłeś(-aś) błąd lub nieaktualną informację? Napisz do nas – poprawimy.

Jak powstają nasze materiały? Lekcje przygotowujemy z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji. Każdą sprawdzamy w kilku etapach: fakty, liczby i cytaty porównujemy ze źródłami, a zgodność z podstawą programową i poprawność zadań weryfikujemy osobno. Przed publikacją lekcję zatwierdza redakcja Bazy Wiedzy. Odpowiedzialność redakcyjną za treść ponosi EduGate Sp. z o.o.

Bezpieczne płatności online:PaynowVisaMastercardBLIK · szybkie przelewy · karty Visa, Mastercard, Maestro · Apple Pay · Google PayPodmiotem świadczącym obsługę płatności online jest mElements S.A.Regulamin · Polityka prywatności